ពីនេះ ពីនោះ / មិនយល់...! តើទន្លេមេគង្គមានប្រវែងប៉ុន្មាន? 03, Feb 2018 , 9:32 am         <a href="https://thmeythmey.com/m/?page=detail&amp;id=61350#">Share on twitter</a><a href="https://www.addthis.com/bookmark.php?v=300&amp;winname=addthis&amp;pub=unknown&amp;source=tbx-300&amp;lng=en-US&amp;s=google_plusone_share&amp;url=https%3A%2F%2Fthmeythmey.com%2Fm%2F%3Fpage%3Ddetail%26id%3D61350%23&amp;title=%E1%9E%8F%E1%9E%BE%E2%80%8B%E1%9E%91%E1%9E%93%E1%9F%92%E1%9E%9B%E1%9F%81%E1%9E%98%E1%9F%81%E1%9E%82%E1%9E%84%E1%9F%92%E1%9E%82%E2%80%8B%E1%9E%98%E1%9E%B6%E1%9E%93%E2%80%8B%E1%9E%94%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9E%9C%E1%9F%82%E1%9E%84%E2%80%8B%E1%9E%94%E1%9F%89%E1%9E%BB%E1%9E%93%E1%9F%92%E1%9E%98%E1%9E%B6%E1%9E%93%E2%80%8B%3F&amp;ate=AT-unknown/-/-/5ece3f6f7141f571/2&amp;frommenu=1&amp;uid=5ece3f6fdff480f9&amp;ct=1&amp;uct=1&amp;pre=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2Fsearch%3Fq%3D%25E1%259E%258F%25E1%259E%25BE%25E1%259E%2591%25E1%259E%2593%25E1%259F%2592%25E1%259E%259B%25E1%259F%2581%25E1%259E%2598%25E1%259F%2581%25E1%259E%2582%25E1%259E%2584%25E1%259F%2592%25E1%259E%2582%25E1%259E%25A0%25E1%259E%25BC%25E1%259E%259A%25E1%259E%2580%25E1%259E%25B6%25E1%259E%258F%25E1%259F%258B%25E1%259E%2594%25E1%259F%2592%25E1%259E%259A%25E1%259E%2591%25E1%259F%2581%25E1%259E%259F%25E1%259E%258E%25E1%259E%25B6%25E1%259E%2581%25E1%259F%2592%25E1%259E%259B%25E1%259F%2587%26ie%3Dutf-8%26oe%3Dutf-8%26client%3Dfirefox-b-m&amp;tt=0&amp;captcha_provider=nucaptcha">Share on google_plusone_share</a><a href="https://thmeythmey.com/m/?page=detail&amp;id=61350#">More Sharing Services</a> រូបភាព <img src="https://image.thmeythmey.com/pictures/2018/02/03/thumb2/lake.jpg" alt=""> ទន្លេមេគង្គមានប្រភពនៅខ្ពង់រាបតំបន់ទីបេ ដែលមានប្រវែងប្រហែល ៤ពាន់២រយ គីឡូម៉ែត្រ ដែលហូរកាត់ប្រទេសចិន មីយ៉ាន់ម៉ា ថៃ ឡាវ កម្ពុជា វៀតណាម ហើយហូរចាក់ទៅក្នុងសមុទ្រចិនខាងត្បូង។

តើទន្លេមេគង្គមានប្រវែងប៉ុន្មាន?

កាលបរិច្ឆេទជ្រើសរើសសម្រាប់ការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្រ្ត នីតិកាលទី៧ (អាណត្តិទី៧)ត្រូវបានកំណត់យកថ្ងៃអាទិត្យ ទី២៣ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៣។

តើការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសតាំតំណាងរាស្រ្ដអាណត្តិទី៧ប្រព្រឹត្តិទៅនៅថ្ងៃខែឆ្នាំណា?​

នីតិរដ្ឋ ជាប្រទេសដែលប្រកាន់យកច្បាប់ជាគោល។ ប្រទេសមាននីតិរដ្ឋមានលក្ខណៈសម្គាល់ បួនយ៉ាងគឺ :<ol><li>រដ្ឋអំណាចមានគតិយុត្តិធម៌ :(ប្រកាន់យុត្តិធម៌ស្របឆន្ទៈរាស្ត្រ )។</li><li>ការអនុវត្តច្បាប់គិតពីសិទ្ធិពលរដ្ឋ :(ទាក់ទងសេរីភាណ ;មានឧត្តម-គតិបម្រើ ប្រយោជន៍រាស្ត្រ មានស្ថាប័នទ្រទ្រង់មិនបំបិទសិទ្ធិតវ៉ា)។</li><li>ប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌ :(ការផ្សព្វផ្សាយច្បាប់ផ្សេងៗ)។</li><li>មានជំហរទទួលខុសត្រូវ :(ភ្ញាក់រឭកខ្លួនឯង មានឆន្ទៈផ្ទាល់ខ្លួន និងគ្មានការបង្ខិតបង្ខំ )។</li></ol>

តើអ្វីទៅជានីតិរដ្ឋ? តើប្រទេសមាននីតិរដ្ឋ មានលក្ខណៈសំខាន់ៗប៉ុន្មានយ៉ាង? អ្វីខ្លះ?

ចំណុចសំខាន់ៗនៃការដឹកនាំទាំងពីរមាន :ការដឹកនាំផ្តាច់ការ:<ol><li>បុគ្គលនិយម បក្សពួកតត្រកូល។</li><li>ការស្លាប់រស់របស់រាស្ត្រគឺស្ថិតលើអ្នកមានអំណាចអត្តនោម័ត។</li><li>ច្បាប់ស្ថិតលើអ្នកមានអំណាចគ្មានការគោរព សិទ្ធិមនុស្ស។</li><li>មនុស្សមានសិទ្ធិមិនស្មើគ្នាគ្មានគឺគ្មានសេរីភាព ក្នុងការបញ្ចេញមតិ។</li><li>ប្រជាជនគ្មានតម្លៃថ្លៃថ្នូរមានភាពភ័យខ្លាចសង្គមមានអសន្តិសុខ។</li></ol>ការដឹកនាំបែបប្រជាធិបតេយ្យ:<ol><li>មេដឹកនាំកើតតាមរយៈការបោះឆ្នោត ដោយសេរី យុត្តិធម៌។</li><li>យកច្បាប់ជាធំ មានការគោរពច្បាប់និង សិទ្ធិមនុស្ស។</li><li>ប្រជារាស្រ្តមានសិទ្ធិសេរីភាពគ្រប់យ៉ាង យ៉ាង ទូលំទូលាយ។</li><li>វាសនាជាតិស្ថិតលើរាស្ត្រ។</li><li>ប្រជាជនមានសេចក្តីសុខទាំងផ្លូវកាយចិត្ត មានជីវភាពធូរធារ។</li><li>សង្គមជាតិមានសណ្តាប់ធ្នាប់ និង មានសន្តិសុខល្អ។</li></ol>

ចូរបង្ហាញចំណុចសំខាន់ៗរវាងការដឹកនាំផ្តាច់ការនិងការដឹកនាំបែបប្រជាធិបតេយ្យ?

ពាក្យ ទស្សវត្ស សតវត្ស សហវត្ស មានន័យដូចខាងក្រោម៖<ul><li>ពាក្យ ទសវត្ស មានន័យថា កំលុង ១០ឆ្នាំ ហៅថា មួយទស្សវត្ស</li><li>ពាក្យ សតវត្ស មានន័យថា កំលុងពេល ១០០ឆ្នាំ ហៅថា មួយសតវត្ស</li><li>ពាក្យ សហស្សវត្ស មានន័យថា កំលុងពេល ១០០០ឆ្នាំ ហៅថា មួយសហស្សវត្ស។</li></ul>

តើពាក្យ ទសវត្ស សតវត្ស សហវត្ស មានន័យដូចម្តេច?

លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យជាលទ្ធិដែលផ្តល់អំណាចដល់ប្រជាជនជាធំ ក្នុងការសម្រេចជោគ វាសនាប្រទេសជាតិ ឲ្យស្របតាមតម្រូវការ ឆន្ទៈ  និងបំណងប្រាថ្នារបស់ប្រជាជន។ លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យមានសារៈសំខាន់ ជាច្រើនដូចជា៖<ul><li>ផ្តល់សិទ្ធិសេរីភាពគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការជ្រើសរើសតំណាងខ្លួនមានសិទ្ធិបង្កើតសមាគម ក្រុមហ៊ុន មូលនិធិ ឬអង្គការសង្គមផ្សេងៗ ដើម្បីបម្រើដល់ប្រជាជនទប់ទល់អំពើពុករលួយ ជំរុញអភិបាលកិច្ចល្អ និងការពារសេរីភាព។</li><li>ផ្តល់សេរីភាពពេញលេញក្នុងការបញ្ចេញមតិយោបល់ តាមរយៈការសរសេរ ការនិយាយ ការផ្សព្វ  ផ្សាយ ការផ្លាស់ប្តូរអំណាចដោយសន្តិវិធី។</li><li>ធានាសិទ្ធិសេរីភាពក្នុងការហូបចុកអនាម័យ ការសិក្សាការថែរក្សាសុខភាព…ស្ថិតក្នុងក្របខណ្ឌ  នៃច្បាប់។គោលការណ៍ល្អៗក្នុងការអនុវត្តលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យមាន៖<ul><li>មានសមភាពមិនរើសអើងប្រកាន់វណ្ណៈ ពណ៌សម្បុរ និងការទទួលខុសត្រូវខ្ពស់ដោយបំពេញភារកិច្ច តាមតួនាទី ឋានៈ យុត្តិធម៌។</li><li>ផ្តល់សិទ្ធិសេរីភាពគ្រប់បែបយ៉ាង(ការនិយាយស្ដី បញ្ចេញមតិវែកញែកទាមទារឲ្យរដ្ឋាភិបាលធ្វើតាមឆន្ទៈរាស្ដ្រ។</li><li>មានភាតរភាពយោគយល់ អធ្យាស្រ័យមិនរំលោភបំពានអ្នកដទៃ។</li><li>មានសិទ្ធិចូលរួមប្រជុំ ការអប់រំ ការជឿលើសាសនា ការបង្កើតសមាគម និងផ្តល់សិទ្ធិលើវិស័យ សេដ្ឋកិច្ច និងម្ចាស់ កម្មសិទ្ធិ។</li><li>មានការបោះឆ្នោតគោរពលទ្ធផលឆ្នោតដោយសេរី ត្រឹមត្រូវនិងយុត្តិធម៌។</li><li>មាននីតិអាជ្ញាគ្រប់គ្រងច្បាប់មានតុលាការ ជំហរអព្យាក្រិត។</li><li>មានពហុបក្សជាច្រើន ដើម្បីរក្សាតុល្យភាពក្នុងការគ្រប់គ្រង។</li><li>មន្ដ្រីរាជការគ្រប់លំដាប់ថ្នាក់ត្រូវអនុវត្តភារកិច្ចតាមតួនាទីរៀងៗខ្លួន។</li></ul></li></ul>

ដូចម្តេចដែលហៅថាលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ? ចូរបង្ហាញពីសារៈសំខាន់និងការអនុវត្តរបស់វា?

ពួកអឺរ៉ុបមកកាន់តំបន់អាស៊ីព្រោះ៖<ul><li>លោក ម៉ាកូឡូ បានធ្វើរាជទូតរបស់ម៉ុងហ្គោលប្រចាំនៅប្រទេសចិនអស់១០ឆ្នាំជាង នៅស.វឬី១៣ ។ រួចលោកបានវិលត្រឡប់ទៅវិញ អឺរ៉ុបវិញ ។ នៅក្នុងនោះលោកបាននិយាយពីភោគផលធនធាន និងមានមាសយ៉ាងច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ នៅក្នុងប្រទេសចិនឲ្យពួកអឺរ៉ុបបានដឹង ហើយពួកអឺរ៉ុបក៏បានចាប់អារម្មណ៍ពីមាសនិងភោគទ្រព្យដ៏ច្រើននៅក្នុងប្រទេសចិន រួចពួកគេក៏បានស្វែងរកផ្លូវមកប្រទេសចិន តាមការនិយាយរបស់លោកម៉ាកូប៉ូឡូ ។</li><li>នៅស.វទី១៥.១៦ ពួកអឺរ៉ុបបានចាប់ផ្តើមរុករកផ្លូវមកកាន់តំបន់ផ្សេងៗ រួមទាំងប្រទេសចិនផង ។</li><li>នៅស.វទី១៦.១៧ ពួកអឺរ៉ុបបានមកដល់ឥណ្ឌា និងចាប់ផ្តើមដណ្តើមទឹកដី ធនធាន ភោគទ្រព្យ ... នៅលើទឹកដីប្រទេសឥណ្ឌា ។</li><li>មកដល់ស.វទី១៧.១៨ ពួកអឺរ៉ុបបានមកដល់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ហើយពួកគេបានជន់ចិត្តនឹងទិញរបស់របរយ៉ាងច្រើនទៅលក់នៅអឺរ៉ុប ។ ទំនិញភាគច្រើន គឺគ្រឿងទេស ( គ្រឿងក្រអូប ) យកទៅលក់នៅតំបន់មជ្ឈឹមបូព៌ា និងអឺរ៉ុបបានចំណេញយ៉ាងច្រើន ។</li><li>នៅកំឡុងស.វទី១៨,១៩ ពួកអឺរ៉ុបបានចាប់ផ្តើម ដាក់អាណានិគម នៅឥណ្ឌានិងតំបន់ផ្សេងៗនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដើម្បីគាបសង្កត់យកធនធាននិងភោគទ្រព្យទាំងនោះទៅលក់នៅអឺរ៉ុប ដោយមិនចាំបាច់ទិញយកទៅលក់ទៀតទេ គឺបង្ខំយកតែម្តង ។</li><li>មកដល់ស.វទី១៩.២០ ទើបពួកអឺរ៉ុបបានមកដល់ប្រទេសចិន និងបានដាក់អាណាកនិគមនៅទីនេះដោយបានចែកកប្រទេសចិនជា ៨តំបន់ត្រួតត្រារៀងខ្លួន ។</li></ul>អស់រយៈពេលជិត៣សតវត្ស ដែលពួកអឺរ៉ុបធ្វើដំណើរមកប្រទេសចិន ដើម្បីស្វែករកមាស និងភាគទ្រព្យដ៏សម្បូរបែប ដែលលោកម៉ាកូប៉ូឡូបាននិយាយ ។ ប៉ុន្តែ ដោយជក់ចិត្តនឹងភកទ្រព្យនៅឥណ្ឌា និងអាស៊ីអាគ្នេយ៍ក៏មិនបានទៅដល់ចិនងាយរហូតដល់ ស.វទី១៩.២០ ។

ហេតុអ្វី ពួកអឺរ៉ុបនាំគ្នាមកកាន់តំបន់អាស៊ី?

ការយោគយល់អធ្យាស្រ័យគ្នា បានផ្តល់សារប្រយោជន៍ជាច្រើនទៅដល់សង្គមជាតិដូចជា:<ul><li>បង្កើតសុខសុវត្ថិភាពផ្ទាល់ខ្លួន និងសង្គមជាតិមានសាមគ្គីភាព។</li><li>បង្កើនស្មារតីយោគយល់ សេចក្តីថ្លៃថ្នូរ កិត្តិយសខ្ពង់ខ្ពស់។</li><li>សង្គមមានការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយភាពរីករាយស្និទ្ធស្នាល។</li><li>បង្កើនពលរដ្ឋល្អក្នុងសង្គមប្រជាធិបតេយ្យ។</li></ul>

តើការយោគយល់អធ្យាស្រ័យគ្នា បានផ្តល់សារប្រយោជន៍អ្វីខ្លះដល់សង្គមជាតិ?

ដើម្បីក្លាយជាសាលារៀនដែលពិតប្រាកដទាមទារឲ្យអ្នកដឹកនាំ  គឺនាយកសាលា ចេះរៀបចំសាលារៀនឲ្យក្លាយជាបរិស្ថានអប់រំ ឬជាមជ្ឈមណ្ឌលដែលបណ្តុះបណ្តាលធនធានមនុស្សពេញលេញដើម្បីសម្រេចគោល  ដៅ អប់រំ ដូចជា :<ul><li>រៀបចំបរិស្ថានសាលារៀនឲ្យក្លាយជាបរិស្ថានកុមារមេត្រីរៀបចំការតុបតែងទាំងក្នុងថ្នាក់ ទាំងក្រៅថ្នាក់ ឲ្យក្លាយជាចំណាប់អារម្មណ៍សិស្សានុសិស្ស។</li><li>រៀបចំសម្ភារៈបរិក្ខារទាក់ទងការសិក្សា(អគារ បណ្ណាល័យ ថ្នាក់រៀន តុកៅអី ក្តារខៀន សៀវភៅសិក្សា…)ឲ្យបានគ្រប់គ្រាន់និងមានសុវត្ថិភាពល្អ។</li><li>រៀបចំវិន័យ បទបញ្ជាផ្ទៃក្នុង និងអនុវត្តឲ្យបានល្អប្រសើរ។</li><li>ធានាឯកភាពសាមគ្គីភាពផ្ទៃក្នុង និងពង្រឹងមនសិការវិជ្ជាជីវៈ។</li><li>យកចិត្តទុកដាក់អនុវត្តការប្រជុំក្រុមបច្ចេកទេស ការធ្វើថ្នាក់និទស្សការផលិតសម្ភារៈឧបទេស ការធ្វើកិច្ចតែងការបង្រៀនដើម្បីគុណភាពការបង្រៀននិងរៀន។</li><li>បង្កើតទំនាក់ទំនងសហគមន៍អង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាល និងសប្បុរសជន ដើម្បីរៀនចំផែនការអភិវឌ្ឍសាលា រៀន និងដោះស្រាយបញ្ហាចំពោះមុខក្នុងស្មារតីសាមគ្គីយោគយល់គ្នា។</li><li>លើកទឹកចិត្តគ្រូនិងសិស្សឲ្យអនុវត្តភារកិច្ចឲ្យបានល្អព្រមទាំងផ្តល់រង្វាន់ ប័ណ្ណសរសើរ ចំពោះអ្នកមានស្នាដៃ។</li><li>ទទួលផែនការថ្នាក់លើនិងបន្តផ្សព្វផ្សាយអនុវត្តឲ្យមានប្រសិទ្ធិភាពខ្ពស់។</li></ul>

តើសាលារៀនត្រូវធ្វើដូចម្តេចខ្លះដើម្បីក្លាយជាសាលារៀនដែលពិតប្រាកដ?

ចតុស្តម្ភនៃការអប់រំ ជាសសរគ្រឹះជាបង្គោលដ៏រឹងមាំសម្រាប់ទ្រទ្រង់ការអប់រំសំដៅសម្រេចគោលនយោបាយអប់រំ ដើម្បីកសាងធនធានមនុស្សមានបួនសំខាន់ៗគឺ :<ul><li>អប់រំចំណេះដឹង :ឲ្យទូលំទូលាយស្ដីពីជីវភាពរស់នៅក្នុងសង្គមទាក់ទងអំពើហិង្សា សិទ្ធិមនុស្ស លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ ;សុខភាពបរិស្ថានប្រវត្តិសាស្ត្រ និងបច្ចេកទេសវប្បធម៌…។</li><li>អប់រំចំណេះធ្វើ :ឲ្យមានបំនិនឬជំនាញអ្វីមួយច្បាស់លាស់សម្រាប់យកទៅប្រើប្រាស់ និងអនុវត្តក្នុងជីវភាពបានល្អប្រសើរ។</li><li>អប់រំចំណេះអប់រំឥរិយាបថ :ដើម្បីកែលម្អអាកប្បកិរិយាអប់រំអំពីសីលធម៌ និងបណ្តុះស្មារតីស្នេហាជាតិមាតុភូមិ។</li><li>អប់រំចំណេះសមូហភាព :ឲ្យមានស្មារតីសាមគ្គី ចេះរួមសហការគ្នាយោគយល់អធ្យាស្រ័យ ដើម្បីរស់នៅ និងធ្វើការជាមួយគ្នាប្រកបដោយសេចក្តីសុខនិងរីកចម្រើន។</li></ul>

ចូរបង្ហាញពីចតុស្តម្ភនៃការអប់រំ?

ពាក្យគរុនិស្សិត<គរុ+និស្សិត ។<ul><li>គរុ=គ្រូ,គំរូ។</li><li>និស្សិត=អ្នករៀនស្ថិតក្នុងការគ្រប់គ្រងនៃគ្រូក្នុងថ្នាក់មានកម្រិតខ្ពស់។ ដូចនេះគរុនិស្សិត ជាអ្នករៀនផ្នែកច្បាប់គរុកោសល្យ ជាអ្នករៀនវិជ្ជាជីវៈគ្រូបង្រៀនដើម្បីក្លាយជាគ្រូបង្រៀននាពេលអនាគត។ក្នុងពេលបណ្តុះបណ្តាលនៅវិទ្យា ស្ថាន ជាតិ អប់រំត្រូវ ប្រកាន់នូវចរិត:<ul><li>យកចិត្តទុកដាក់គោរពវិន័យ បទបញ្ជាផ្ទៃក្នុងសាលា។</li><li>តាមដានរិះគិត សង្កេតវិភាគ ប្រៀបធៀបលើមេរៀននីមួយ។</li><li>ស្តាប់ការណែនាំគ្រូ គណៈគ្រប់គ្រង ចេះស្តាប់មតិយោបល់។</li><li>ចេះស្វ័យសិក្សា ខំសិក្សាដើម្បីស្រាយបញ្ហា ចេះបញ្ចេញយោបល់។</li><li>ខំត្រងត្រាប់ បំពេញការងារសាលាចេះស្វ័យវាយតម្លៃ និងកែលម្អកំហុសឆ្គងផ្សេងៗ។</li><li>ខំស្រាវជ្រាវដកបទពិសោធល្អៗក្នុងការបង្រៀន និងរៀន(មានកិច្ចតែងការបង្រៀន សម្ភារៈឧបទេសចេះលើកទឹកចិត្តគ្រប់គ្រងវិន័យសិស្ស )។</li><li>ចេះសាមគ្គីសហការ និងទំនាក់ទំនងល្អជាមួយមិត្តរួមថ្នាក់ ក៏ដូចជាសាស្ត្រាចារ្យ និងគណៈគ្រប់គ្រងសាលា។</li></ul></li></ul>

តើទន្លេមេគង្គមានប្រវែងប៉ុន្មាន?

០ មតិយោបល់

សំណួរដែលទាក់ទង